1.Rozwój jako przedmiot badań naukowych 2.Aspekty rozwoju 3.Czynniki rozwoju osobniczego człowieka Klasyfikacja czynników Czynniki endogenne genetyczne Regulacja ekspresji genów: modyfikacje epigenetyczne Geny homeotyczne i ich rola w regulacji procesów rozwojowych Genotyp a fenotyp: geny a cechy Genetyka cech ilościowych Genetyczne uwarunkowania masy i wielkości Genetyczne uwarunkowanie kształtu ciała i składników tkankowych Genetyczne uwarunkowania właściwości funkcjonalnych Tempo rozwoju a wielkość i masa ciała Kolejność przejawów rozwoju (zjawisko stadialności) Zmiany fenotypowego podobieństwa z wiekiem u osób spokrewnionych Podobieństwo a pokrewieństwo Teoria limitowanego ukierunkowania rozwoju. Sterowanie rozwojem Dobór małżeński a rozwój potomstwa Dobór małżeński Skutki kojarzenia wsobnego i krzyżowego. Homozja i heterozja Tendencja równania do średniej Czynniki endogenne paragenetyczne i pozagenetyczne Genotyp i mechanizmy regulacyjne matki Tryb życia i żywienie matki Właściwości biologiczne rodziców a rozwój dziecka Wpływ uprzednich ciąż matki. Kolejność urodzenia Czynniki egzogenne - modyfikatory Plastyczność fenotypowa Rodzaje zmian przystosowawczych Reaktywność organizmu Wpływ żywienia na rozwój Zaburzenia żywieniowe a stan odżywienia. Niedożywienie Wpływ żywienia w czasie ciąży, karmienia piersią i niemowlęctwa Wpływ żywienia na rozwój dzieci i młodzieży Okresy szczególnej wrażliwości Niedobory pokarmowe (nieprawidłowe żywienie) Rola warunków bytowych Środowisko biogeograficzne Stresory psychospołeczne Wpływ trybu życia na przebieg rozwoju Wpływ aktywności ruchowej Znaczenie snu i odpoczynku Determinanty a modyfikatory 4. Rozwój struktury i funkcji w ontogenezie. Mechanizmy rozwoju Aparat ruchu (stabilizująco-lokomocyjny) Rozwój układu kostno-stawowego Rozwój układu mięśniowego, nerwów ruchowych i siły Postawa ciała. Asymetria budowy Rozwój motoryczności człowieka Aparat wegetatywny Rozwój układu oddechowego Drogi oddechowe Płuca Klatka piersiowa. Przepona Funkcje oddechowe Rozwój układu krążenia i krwi Serce Naczynia Krew Rozwój układu pokarmowego Uzębienie Przewód pokarmowy Jama ustna Żołądek Trzustka i wątroba Jelita Przemiana materii i energii Gospodarka wodno-mineralna. Homeostaza Zmiany składu ciała z wiekiem Rozwój układów wydalania Aparat rozrodczy Aparat koordynacyjno-regulacyjny Rozwój narządów zmysłów (receptory i analizatory) Rozwój układu nerwowego Rozwój zachowania i myślenia Układ wydzielania wewnętrznego i czynniki wzrostu Rozwój układu endokrynnego Rola hormonów w organizmie Czynniki wzrostu. Hormonalne kierowanie rozwojem Rozwój odporności organizmu Bariery mechaniczne i chemiczne Bariery immunologiczne 5. Etapowość rozwoju Specyfika ontogenezy człowieka na tle innych naczelnych Charakterystyka okresów życia w ontogenezie człowieka Rozwój w środowisku wewnątrzmacicznym Rozwój po urodzeniu: od narodzin do dorosłości Faza bierności (wczesne niemowlęctwo) Faza ekspansji Niemowlęctwo (późny okres niemowlęcy i poniemowlęcy) Okres dzieciństwa Okres młodociany (przedpokwitaniowy) Pokwitanie i dorastanie Rozwój człowieka dorosłego: względna stabilizacja, przekwitanie, etap zmian inwolucyjnych Względna stabilizacja Przekwitanie (klimakterium) Rozwój progresywny a regres Etap zmian inwolucyjnych (starości) Okresy krytyczne w ontogenezie człowieka i ich związek ze zdrowiem i chorobą 6.Dymorfizm płciowy 7.Natura zmian rozwojowych w ontogenezie człowieka Nierównomierność i niejednostajność wzrastania. Kiedy dziecko rośnie? Cykle i biorytmy w rozwoju ontogenetycznym człowieka Biorytmy okołodobowe Biorytmy okołomiesięczne Biorytmy sezonowe 8.Międzypokoleniowe przemiany przebiegu ontogenezy 9.Strategie badań ontogenetycznych człowieka Wybrane zagadnienia z metodologii badań naukowych Proces badawczy Projektowanie badań i problem badawczy Wybór metod badawczych Operacjonalizacja badań Dobór próby Badania empiryczne Analiza danych