PODSTAWY DIAGNOZY PSYCHOLOGICZNEJ Katarzyna Stemplewska-Żakowicz, Wiadysiaw Jacek Paluchowski 11.1.Diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna 11.2.1. Diagnoza jest interwencją 11.2.2.Diagnoza w działalności zawodowej psychologa 11.2.3.Profesjonalne kompetencje diagnostyczne 11.3.Wiedza. Podstawy teoretyczne diagnozy psychologicznej 11.3.1.Tradycja i współczesność: osiągnięcia w rozwoju diagnozy psychologicznej 11.3.2.Diagnoza oparta na dowodach empirycznych 11.3.3.Metody i techniki diagnostyczne w świetle badań 11.3.4.Diagnozowanie jako postępowanie badawcze 11.3.5.Diagnozowanie jako interakcja społeczna 11.4.Umiejętności. Praktyczne i interpersonalne kompetencje w diagnozowaniu 11.4.1. Profesjonalna kompetencja komunikacyjna 11.4.2.Umiejętności techniczne diagnosty 11.4.3.Kompetencje społeczno-kulturowe 11.5.Wartości. Etyczna postawa psychologa w praktyce diagnostycznej 11.5.1.Standardy etyczno-zawodowe 11.5.2.Wyzwania współczesnej praktyki PSYCHOLOGIA ROZWOJU CZŁOWIEKA Anna Izabela Brzezińska, Karolina Appelt, Beata Ziółkowska 12.1.Co i jak bada psychologia rozwoju? 12.2.1.Zmiany społeczne oraz ich skutki dla rozwoju indywidualnego - obszary zapotrzebowań na badania psychologii rozwoju 12.2.2.Status teorii i perspektywy badawcze 12.2.3.Różnorodność sposobów opisu i wyjaśniania rozwoju człowieka 1 2.2.4. Nowe podejście w psychologii rozwoju 12.2.5. Zadania psychologii rozwoju 12.3.Zmiana a rozwój 12.3.1.Pojęcie rozwoju 12.3.2.Rodzaje zmian rozwojowych 12.3.3.Dynamika zmian rozwojowych 12.3.4.Interakcje czynników rozwoju 12.3.5.Etapy rozwoju i zadania rozwojowe 12.4.Badania nad procesem i efektami rozwoju 12.4.1.Podejścia badawcze w psychologii rozwoju 12.4.2.Problemy badawcze psychologii rozwoju 12.4.3.Strategie prowadzenia badań 12.5.Rozwój w okresie prenatalnym i niemowlęcym 12.5.1.Struktura I ery rozwoju i znaczenie poszczególnych etapów 12.5.2.Rozwój fizyczny i umiejętności motoryczne 12.5.3.Rozwój procesów poznawczych 12.5.4.Rozwój społeczny i rozwój osobowości 12.5.5.Zagrożenia dla rozwoju dziecka w I erze 12.5.6.Efekty rozwojowe - z czym dziecko kończy I erę rozwoju i do czego jest gotowe w erze II? 12.6.Rozwój w okresie dzieciństwa 12.6.1.Struktura II ery rozwoju i znaczenie poszczególnych etapów 12.6.2.Rozwój fizyczny i umiejętności motoryczne 12.6.3.Rozwój procesów psychicznych 12.6.4.Zabawa i nauka 12.6.5.Rozwój społeczny i rozwój osobowości 12.6.6.Przebieg i skutki kryzysów w rozwoju dziecka 12.6.7.Efekty rozwojowe - z czym dziecko kończy II erę rozwoju i do czego jest gotowe w erze III? 12.7.Rozwój w okresie dorastania 12.7.1.Istota III ery rozwoju 12.7.2.Zadania okresu adolescencji 12.7.3.Społeczne środowiska rozwoju w okresie adolescencji 12.7.4.Zmiany w sferze biologicznej, psychicznej i społecznej 12.7.5.Istota kryzysu adolescencyjnego 12.7.6.Kształtowanie się tożsamości 12.7.7.Tożsamość negatywna i jej znaczenie w procesie rozwoju 12.7.8.Zaburzenia rozwoju w okresie dorastania 12.7.9.Źródła i istota wsparcia udzielanego nastolatkom 12.7.10.Efekty rozwojowe - z czym dorastający kończy III erę rozwoju i do czego jest gotowy w erze IV? 12.8.Rozwój w okresie dorosłości 12.8.1.Istota IV ery rozwoju 12.8.2.Podział okresu dorosłości na etapy i zadania z nimi związane 12.8.3.Rozwiązanie kryzysu okresu adolescencji a proces wchodzenia w dorosłość 12.8.4.Zmiany okresu dorosłości 12.8.5.Od debiutanta do mistrza - o uczeniu się roli osoby dorosłej 12.8.6.Ewolucja roli pracownika w dorosłości 1 2.8.6.1. Wybór zawodu i znaczenie pracy 12.8.6.2.Rozwój ścieżki kariery zawodowej 12.8.6.3.Podstawowe problemy związane z pracą 12.8.7.Życie rodzinne w okresie dorosłości 12.8.7.1.Typy związków między ludźmi a status tożsamości 12.8.7.2.Początki życia rodzinnego 12.8.7.3.Etapy rozwoju rodziny i sposoby realizowania ról małżeńskich 12.8.7.4.Zmiany w realizowaniu roli rodzica 12.8.7.5.Zamiana ról - dorośli jako opiekunowie rodziców 1 2.8.7.6. Nowe role dorosłych - dorośli jako babcie i dziadkowie 12.8.8.Wybrane problemy zdrowotne okresu dorosłości 12.8.9.Efekty rozwojowe ery IV PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA Bogdan Wojciszke, Dariusz Doliński 13.1.Poznanie społeczne 13.2.1.Struktury wiedzy 13.2.2.Funkcjonowanie wiedzy 13.2.3.Zależność sądów od kontekstu i emocji 13.2.4.Spostrzeganie osób 13.3.Ja i samoocena 13.3.1.Struktura Ja i tożsamość 13.3.2.Funkcje Ja 13.3.3.Samoocena jako cecha 13.3.4.Samoocena jako motyw 13.3.5.Funkcje dążenia do pozytywnej samooceny 4. Postawy i ich zmiana 13.4.1.Struktura i pomiar postaw 13.4.2.Geneza postaw 13.4.3.Wpływ postaw i wartości na przetwarzanie informacji 13.4.4.Wpływ postaw na zachowanie 13.4.5.Teorie zmian postaw 13.4.6.Wyznaczniki zmiany postaw 5. Relacje interpersonalne 13.5.1.Agresja 13.5.2.Pomaganie innym 13.5.3.Atrakcyjność interpersonalna 6. Wpływ społeczny 13.6.1. Konformizm 13.6.2. Wpływ mniejszości na większość 113.6.3. Posłuszeństwo 13.6.4.Mechanizmy i techniki wywierania wpływu społecznego 7. Grupa społeczna 13.7.1.Współzależność społeczna 13.7.2.Rodzaje grup i ich struktura 13.7.3.Spójność grupy 13.7.4.Zadaniowe funkcjonowanie grupy 13.7.5. Przywództwo i władza 13.8.Relacje międzygrupowe 13.8.1.Stereotypy 13.8.2.Uprzedzenia i dyskryminacja 13.8.3.Dynamika konfliktu międzygrupowego 13.8.4.Rozwiązywanie konfliktów międzygrupowych PSYCHOLOGIA MIĘDZY KULTUROWA Anna Kwiatkowska, Halina Grzymata-Moszczyńska 14.1.Psychologia międzykulturowa jako dyscyplina naukowa 14.2.1.Definicja i cele psychologii międzykulturowej 14.2.2.Najważniejsze pojęcia w psychologii międzykulturowej 14.2.3.Pojęcie kultury w psychologii 14.2.4.Relacje między kulturą a psychologią 14.2.5.Problemy metodologiczne w badaniach międzykulturowych 14.2.6.Kultura w badaniach psychologicznych 14.2.7.Przyszłość psychologii międzykulturowej 14.3.Kulturowe uwarunkowania procesów psychologicznych i zachowań społecznych jednostki 14.3.1.Kultura a osobowość i koncepcja Ja 14.3.2.Badania nad myśleniem i inteligencją z perspektywy międzykulturowej 14.3.3.Kultura a inteligencja 14.3.4.Procesy emocjonalne 14.3.5.Język i komunikowanie się 14.3.6.Kultura a zdrowie i patologia psychiczna 14.3.7.Problemy uniwersalności i specyficzności kulturowej procesów psychologicznych 14.4.Psychologia akulturacji 14.4.1.Kontekst historyczny zjawiska akulturacji 14.4.2.Jedno- i wielowymiarowe podejście do analizy zjawiska akulturacji 14.4.3.Modele analizy zjawiska akulturacji 14.4.4.Psychologiczne skutki procesu akulturacji 14.4.4.1.Stres akulturacyjny 14.4.4.2.Szok kulturowy 14.4.5.Przebieg procesu akulturacji w wybranych grupach 14.4.5.1. Specyfika procesu akulturacji ze względu na płeć, role społeczne i wiek PSYCHOLOGIA ŚRODOWISKOWA Maria Lewicka, Augustyn Bańka 5.1.Interdyscyplinarny charakter psychologii środowiskowej - zaleta czy balast? 5.2.Obszary badań psychologii środowiskowej 15.3.1.Ocena środowiska 15.3.2.Poznawanie środowiska 15.3.3.Miejsce 15.3.4.Terytorialność 15.3.5.Dom i środowisko mieszkalne 5.4.Projektowanie partycypacyjne - rola przyszłych użytkowników w kształtowaniu środowiska 15.4.1.Podstawowe potrzeby człowieka a projektowanie partycypacyjne 15.4.2.Zasady projektowania partycypacyjnego 15.4.3.Ocena efektów projektowania po zasiedleniu (POE) 5.5.Metody badań psychologii środowiskowej 15.5.1.Fotostory 15.5.2.Techniki obserwacyjne 15.5.3.Metody słowne: kwestionariusze i skale przymiotnikowe 15.5.4.Techniki symulacyjne 15.5.5.Techniki wykorzystywane w projektowaniu partycypacyjnym: odgrywanie ról i technika przehandlowywania 15.5.6.Mapy mentalne PSYCHOPATOLOGIA Lidia Gerpiatkowska, Marina Zalewska 16.1.Od objawu do systemu klasyfikacyjnego 16.2.Psychopatologia ogólna 16.3.1. Zaburzenia procesów poznawczych 16.3.2.Zaburzenia procesów emocjonalnych i motywacyjnych 16.3.3.Zaburzenia świadomości i orientacji 16.4.Wybrane zaburzenia psychiczne okresu dorosłości 16.4.1.Schizofrenia i zespoły schizoafektywne 16.4.2.Zaburzenia nastroju 16.4.3.Zaburzenia nerwicowe i lękowe 16.4.4.Zaburzenia osobowości 16.5.Wybrane zaburzenia psychiczne okresu dzieciństwa i adolescencji 16.5.1.Zaburzenia rozwoju mowy i języka 16.5.2.Spektrum zaburzeń autystycznych 16.5.3.Zaburzenia emocjonalne MÓZGOWE MECHANIZMY FUNKCJI PSYCHICZNYCH I ICH ZABURZEŃ Z PERSPEKTYWY NEUROPSYCHOLOCII I NEURONAUKI Anna Grabowska, Piotr Jaśkowski, Joanna Seniów 17.1.Neuroanatomia w zarysie 17.2.1.Neuron, synapsa, neuroprzekaźniki 17.2.2.Budowa układu nerwowego 17.3.Procesy mózgowe warunkujące percepcję 17.3.1.Neuronalna architektura funkcji widzenia 17.3.2.Rola poszczególnych struktur mózgowych w powstawaniu świadomych spostrzeżeń wzrokowych 17.3.3.Koncepcja dwóch dróg: „co" i „gdzie'7..jak" 17.4.Procesy mózgowe warunkujące selektywną uwagę 17.4.1.Mózgowy system selekcji informacji 1 7.4.3. Zaburzenia uwagi i leżące u ich podstawy mechanizmy neuronalne 17.5.Neuronalne systemy pamięci 17.5.2.Mózgowe mechanizmy pamięci jawnej (deklaratywnej) 17.5.3.Mózgowe mechanizmy pamięci ukrytej (niedeklaratywnej) 17.5.4.Mózgowe mechanizmy pamięci krótkotrwałej 17.6.Język a mózg 17.6.2.Zaburzenia funkcji językowych po uszkodzeniach mózgu 17.6.3.Badania neuroobrazowania 17.7.Mózgowe mechanizmy procesów emocjonalnych i zachowań społecznych 17.7.2.Pierwsze teorie neurobiologicznego podłoża emocji 17.7.3.Rola ciała migdałowatego i innych struktur mózgu w percepcji emocji oraz w zachowaniach emocjonalnych 17.7.4.Mechanizmy mózgowe zachowań społecznych - rola kory przedczołowej 17.8.Plastyczność mózgu i jej znaczenie dla rehabilitacji 17.8.2.Plastyczność mózgu u zwierząt 17.8.3.Plastyczność mózgu człowieka 17.8.4.Plastyczność mózgu a starzenie się PODSTAWY PSYCHOFIZJOLOGII Tytus Sosnowski, Piotr Jaśkowski 18.1.Elektroencefalografia 18.2.1. Rejestracja sygnału EEG 18.2.2. Powstawanie EEG 18.2.3.Rytmy EEG 18.2.4.Potencjały skorelowane ze zdarzeniami 18.2.5.Magnetoencefalografia 18.3.Badania neuropsychologiczne 18.4.Sondowanie mózgu 18.4.1. Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna 18.5.Metody obrazowania czynności mózgu 18.5.1. Pozytronowa tomografia emisyjna 18.5.2.Rezonans magnetyczny 18.5.3.Funkcjonalny rezonans magnetyczny 18.5.4.Technika odejmowania 18.6.Aktywność układu sercowo-naczyniowego 18.6.1.Mechanizm fizjologiczny 18.6.2.Pomiar i analiza 18.6.3.Aktywność sercowo-naczyniowa a wydatek energii 18.6.4.Przygotowanie do wysiłku fizycznego 18.6.5.Aktywne - bierne radzenie sobie z sytuacją 18.6.6.Reaktywność sercowo-naczyniowa 18.6.7.Wpływ bodźców przynętowych 18.6.8.Niepewność behawioralna 18.6.9.Toniczne zmiany czynności serca a wykonywanie zadań umysłowych 18.6.10.Fazowe zmiany czynności serca 18.6.11.Zmienność aktywności sercowo-naczyniowej 18.7.Aktywność mięśni szkieletowych 18.7.1.Podstawy pomiaru elektromiograficznego 18.7.2.EMG twarzy a ekspresja emocji 18.7.3.Wyobrażona aktywność motoryczna 18.8.Aktywność elektryczna skóry 18.8.1.Mechanizm fizjologiczny i pomiar 18.8.2.Wskaźniki EDA 18.8.3.Reakcja elektrodermalna jako wskaźnik reakcji orientacyjnej 18.8.4.Warunkowanie klasyczne reakcji elektrodermalnych 18.8.5.Warunkowanie a świadome i nieświadome przetwarzanie informacji 18.8.6.Reakcja na bodźce fobiczne 18.8.7.EDA jako wskaźnik pobudzenia Rozdział 19 ZDROWIE I STRES Irena Heszen, Helena Sęk 19.1.Psychologia wobec problematyki zdrowia 19.2.1.Współczesne ujęcia, koncepcje i modele zdrowia 19.2.1.1.Modele zdrowia 19.2.2.Zachowania związane ze zdrowiem i ich organizacja 19.2.3.Psychologia zdrowia 19.3.Stres psychologiczny i jego przezwyciężanie 19.3.1.Od klasycznych do współczesnych koncepcji stresu psychologicznego 19.3.2.Lazarusa poznawczo-transakcyjny paradygmat stresu i radzenia sobie 19.3.3.Hobfolla teoria zachowania zasobów - gospodarowanie zasobami a stres 19.3.4.W stronę emocji pozytywnych - Folkman i Moskowitz rozwinięcie modelu Lazarusa 19.3.5. Radzenie sobie we współczesnych koncepcjach stresu 19.4.Stres a zdrowie 19.4.1.Stres i emocje jako czynniki ryzyka zaburzeń w modelu polietiologicznym 19.4.2.Stres jako następstwo chorób - choroby jako źródło stresu 19.4.3.Emocjonalne ustosunkowanie się do choroby i związanej z nią sytuacji 19.4.4.Radzenie sobie ze stresem spowodowanym przez chorobę 19.4.5.Pozytywne następstwa stresu dla zdrowia PODSTAWY POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ Helena Sęk, Anna Izabela Brzezińska 20.1.Pomoc i jej rodzaje 20.2.1.Psychologiczna istota działań pomocnych 20.2.2.Pomoc psychologiczna jako forma działania prospołecznego 20.2.3.Dopasowanie oferty pomocy do gotowości jej adresata 20.2.4.Relacja pomocy: mechanizmy i uwarunkowania 20.3.Cele zdrowotne a rodzaje pomocy psychologicznej 20.3.1.Promocja zdrowia w kontekście psychologicznym 20.3.2.Pomoc psychologiczna w zapobieganiu zaburzeniom 20.3.3.Pomoc w kryzysie: interwencja kryzysowa 20.3.4.Psychoterapia jako najbardziej wyspecjalizowana forma pomocy psychologicznej 20.3.5.Pomoc psychologa świadczona osobom niepełnosprawnym: rehabilitacja psychologiczna 20.4.Cele rozwojowe i edukacyjne a rodzaje pomocy psychologicznej 20.4.1.Społeczne uwarunkowania zapotrzebowania na nowe formy pomocy psychologicznej 20.4.2.Zadania niespecyficzne pomocy zorientowanej na cele rozwojowe i edukacyjne 20.4.3.Zadania specyficzne pomocy zorientowanej na cele rozwojowe i edukacyjne 20.4.4.Dwie strategie udzielania pomocy zorientowanej na cele rozwojowe i edukacyjne 20.4.5.Formy pomocy psychologicznej zorientowanej na cele rozwojowe i edukacyjne 20.5.Podstawowe umiejętności pomagania 20.6.Pomoc profesjonalna a wsparcie społeczne PSYCHOLOGIA XXI WIEKU - WYZWANIA I ZAGROŻENIA Jan Strelau, Dariusz Doliński